#OnbezorgdOnline – online gebruik van foto’s of beeldmateriaal

Bij het ontwikkelen van online marketing campagnes zijn foto’s erg belangrijk. Je trekt hiermee namelijk snel de aandacht van mensen en het kan een verhaal ondersteunen, of in sommige gevallen zelfs vertellen. Echter, niet alle visuele content mag “zo maar” gebruikt worden. Op foto’s rusten immers auteursrechten. In deze derde blog zullen we toelichten welke regels gebonden zijn bij het gebruik van foto’s bij online uitingen.

 

Auteursrecht

Een fotograaf heeft in beginsel het auteursrecht op door hem gemaakte foto’s (dit is eventueel anders als de foto’s in opdracht van zijn gemaakt). Dit houdt in dat hij het uitsluitende recht heeft om deze foto’s openbaar te maken en te verveelvoudigen. Wil een ander zijn foto’s gebruiken dan kan de fotograaf aan die persoon een licentie verlenen.

 

Licentie

Een licentie is een gebruiksrecht dat de fotograaf kan de verschaffen. Hieraan kunnen voorwaarden verbonden zijn. Zo kan het zijn dat een foto alleen in een bepaald gebied verspreid mag worden of slechts voor een bepaalde tijd.

 

Een dergelijke licentie kan exclusief of niet-exclusief zijn. Bij een exclusieve licentie mag alleen de persoon aan wie de licentie is verleend de foto gebruiken. Bij een niet-exclusieve licentie kan de houder van de licentie ook aan anderen toestemming geven om de foto te gebruiken.

 

Regelmatig wordt er ook gebruik gemaakt van open licenties. Op deze manier behoudt de maker van de foto zijn auteursrecht, maar geeft hij van te voren al toestemming om zijn foto’s te gebruiken onder bepaalde voorwaarden. Veel gebruikt zijn de standaard licenties van Creative Commons, waarbij een licentie kan worden opgesteld aan de hand van de volgende vier bouwstenen:

  • Naamsvermelding Naamsvermelding. Je staat anderen toe om het werk waar jij auteursrecht op hebt te kopiëren, distribueren, vertonen, en op te voeren, en om afgeleid materiaal te maken dat op jouw werk gebaseerd is – maar uitsluitend als jij vermeld wordt als maker.
  • Niet-commercieel Niet-commercieel. Anderen mogen jouw werk kopiëren, vertonen, distribueren en opvoeren, alsmede materiaal dat op jouw werk gebaseerd is, mits niet voor commerciële doeleinden.
  • Geen Afgeleide Werken Geen Afgeleide Werken. Anderen mogen jouw werk kopiëren, distribueren, vertonen en opvoeren mits het werk in de originele staat blijft. Het is niet toegestaan dat anderen jouw werk gebruiken als basis voor nieuw materiaal.
  • Gelijke Delen Gelijk Delen. Je staat anderen toe om van jouw werk afgeleid materiaal te maken onder de voorwaarde dat zij het onder dezelfde licentie vrijgeven als het originele werk.

 

Dit laatste gebeurt vaak bij databanken waarop zogenaamde “stockfoto’s” worden aangeboden. Voorbeelden van deze databanken zijn: www.shutterstock.com of www.istockphoto.com. De fotograaf heeft aan de databank de bevoegdheid gegeven haar foto aan te bieden. Soms gratis maar vaak ook gewoon betaald.

 

Geen licentie nodig

In een aantal gevallen is er geen licentie nodig om foto’s te kunnen gebruiken. Het gaat dan om foto’s uit het publieke domein of als er sprake is van citeren, embedden of linken.

Daarnaast vervalt het auteursrecht 70 jaar na de dood van de maker, of als deze onbekend is, 70 jaar na de openbaarmaking van het werk. Na het verstrijken van deze termijn komen deze foto’s in het publieke domein terecht, waardoor deze dus zonder beperking gebruikt kunnen worden.

Zoals gezegd is het niet toegestaan om het werk zonder toestemming te verveelvoudigen of openbaar te maken. Citeren uit een werk is wel onder bepaalde voorwaarden toegestaan. Ook kan er voor gekozen worden een link naar een afbeelding te plaatsten of een afbeelding te embedden. Voor deze laatste twee moet de betreffende afbeelding al openbaar beschikbaar zijn, mag de afbeelding niet aangepast of op een andere manier gebruikt worden en mag er geen nieuwe publiek bereikt worden. Met dit laatste wordt bedoelt dat als een afbeelding in eerste instantie op een afgeschermd gedeelte wordt weergeven, het hierna niet zomaar openbaar op internet kan worden gezet.

 

Waar opletten?

1) Rust er auteursrecht op de foto?

2) Is er een licentie verleend voor het gebruik van de foto?

Zo ja, welke voorwaarden gelden er?

Zo nee, is het mogelijk een licentie te verkrijgen of kan de afbeelding gebruikt worden d.m.v. embedden

3) Bewaar het bewijs van de licentie. Maak bijvoorbeeld een screenshot van de verleende licentie.

 

Toch een inbreuk, wat nu?

Als er sprake is van een inbreuk dan zal je dit in de meeste gevallen pas enige tijd na het eerste gebruik te horen krijgen. Zo ook onlangs bij de rijdende rechter. In deze zaak ontving een onderneemster 8 à 9 jaar nadat een foto op haar website was geplaatst een factuur van € 260,- euro voor de licentie van de foto. Ze betaalde niet, maar haalde de foto, van een beschuit met muisjes, wel van haar site af. Vervolgens werd zij gecontacteerd door een advocaat die stelde dat er € 820,- betaald moest worden, maar bereid was een schikkingsvoorstel van €615,- te doen. Uiteindelijk beslist de rijdende rechter dat er € 500,- betaald moet worden door de onderneemster.

 

Zoals bovenstaande casus laat zien, kunnen met het gebruik van een simpele foto hoge kosten gemoeid gaan. Er wordt een schadevergoeding gevorderd die bestaat uit de inkomsten die zijn misgelopen door het niet betalen van een licentievergoeding. Ook kan er schade zijn opgelopen doordat andere mensen de foto hebben gezien en niet weten waar deze vandaan komt of omdat een foto bewerkt is. Hoe deze schadevergoeding is opgebouwd verschilt per geval. Er dient rekening mee gehouden te worden dat indien het tot een rechtszaak komt ook mogelijk de juridische kosten van de wederpartij vergoed moeten worden. Het is daarom aan te raden om onderling een regeling te treffen mocht er (per ongeluk) een inbreuk op een auteursrecht zijn ontstaan.

 

Foto’s en social media (Instagram)

Hoe gaan grote organisaties zoals Instagram om met het gebruik van foto’s? Nadat een foto op Instagram wordt geplaatst dan wordt Instagram niet de auteursrechthebbende (eigenaar) van de content die daar wordt geplaatst. “Instagram does not claim ownership of any content that you post on or through the service.” Jij blijft dus nog steeds eigenaar van de foto’s die je geplaatst hebt, en bovenstaande regels blijven van toepassing.

 

Uiteindelijk verzamelt Instagram wel al je gegevens van jouw gebruik tot hetgeen wat je deelt en liked, om zodoende adverteerders te ondersteunen bij de advertenties die zij plaatsen. Iedereen kan namelijk jouw profiel zien, tenzij je dit als privé instelt.

 

Voor meer informatie over het online gebruik van foto’s kan je altijd contact opnemen met Robin of Aukje. Wij voorzien je graag van advies op maat.